Nawigacja: Wróć do wszystkich analiz
Autor artykułu: Oskar Kochman
Wpływ nowelizacji dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej (EPBD) na sytuację społeczno-gospodarczą w Polsce
Oskar Kochman
Przez efektywność energetyczną budynku należy rozumieć stopień przygotowania budynku do zapewnienia komfortu jego użytkowania zgodnie z przeznaczeniem przy jednoczesnym możliwie najniższym zużyciu energii przez ten budynek.
Przepisy regulujące efektywność energetyczną obowiązywały w polskim prawie budowlanym od kilkudziesięciu lat i były związane z akcesją do UE. Początkowo głównym motywem wspólnotowych regulacji efektywności energetycznej było osiąganie korzyści finansowych wynikających ze zmniejszonego zapotrzebowania na energię, natomiast cele klimatyczne wskazywano w drugiej kolejności.
Aktualnie regulacja efektywności energetycznej została podporządkowana celom klimatycznym UE wyznaczonym przez Europejski Zielony Ład, pakiet Fit for 55 oraz REPowerEU. Ich celem jest ograniczenie emisji w UE o co najmniej 55% do 2030 roku i osiągnięcie neutralności klimatycznej do 2050 roku.
2. Obecny stan prawny
Obecnie obowiązującym aktem prawnym w zakresie charakterystyki energetycznej budynków jest Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/31/UE z dnia 19 maja 2010 r. Ma ona charakter ramowy – państwa członkowskie same ustalają szczegółowe normy na swoim terytorium.
W Polsce dyrektywa ta została implementowana ustawą o charakterystyce energetycznej budynków z dnia 29 sierpnia 2014 roku.
3. Nowelizacja Dyrektywy EPBD
W 2021 roku Komisja Europejska przedstawiła projekt nowej dyrektywy EPBD w sprawie charakterystyki energetycznej budynków, która jest częścią pakietu Fit for 55. W odróżnieniu od dotychczasowych ramowych regulacji, projekt harmonizuje kluczowe pojęcia i parametry na poziomie UE oraz daje Komisji nowe uprawnienia.
3.1. Zasadnicze założenia
- Krajowe plany renowacji budynków – wszystkie istniejące budynki mają zostać przekształcone w bezemisyjne do 2050 r.
- Definicja budynku bezemisyjnego – bardzo wysoka charakterystyka energetyczna, energia wyłącznie ze źródeł odnawialnych.
- Wprowadzenie norm portfela hipotecznego – banki będą motywowane do poprawy charakterystyki energetycznej finansowanych budynków.
- Terminy:
- od 2026 r. – nowe budynki publiczne bezemisyjne,
- od 2028 r. – wszystkie nowe budynki bezemisyjne.
- Minimalne klasy charakterystyki energetycznej (E od 2027/2030, D od 2030/2033 – w zależności od rodzaju budynku).
- Zakaz dotowania wymiany kotłów na paliwa kopalne od 2024 r., całkowite wycofanie do 2035 r. (z możliwością wydłużenia do 2040).
- Obowiązkowe instalacje energii słonecznej: od 2028 r. dla nowych budynków, od 2032 r. dla modernizowanych.
- Wprowadzenie paszportów renowacji do końca 2024 r.
- Ujednolicone świadectwa energetyczne w całej UE od 2025 r.
- Wymogi dla parkingów: ładowarki EV, miejsca dla rowerów.
- Publiczna baza świadectw charakterystyki energetycznej.
4. Stan budownictwa i mieszkalnictwa w Polsce
- W Polsce istnieje ok. 6,87 mln budynków mieszkalnych.
- 70% z nich wymaga modernizacji energetycznej.
- 1,1 mln to tzw. „wampiry energetyczne”, odpowiadające za 1/3 zużycia energii w sektorze mieszkaniowym.
- Ponad 0,5 mln budynków może zawierać azbest.
W zakresie inwestycji:
- Dynamiczny rozwój niskoemisyjnych źródeł energii w latach 2014-2019.
- Od 2019 roku z ulgi termomodernizacyjnej skorzystało 1,7 mln osób (29 mld zł inwestycji).
5. Ocena skutków nowelizacji
- Społeczno-gospodarcze obciążenie – wysokie koszty renowacji budynków, szczególnie dla osób najuboższych.
- Prawo własności – ryzyko naruszenia konstytucyjnych zasad poprzez przymusowe inwestycje.
- Wpływ na kredyty hipoteczne – możliwe ograniczenie dostępu do finansowania budynków niespełniających nowych norm.
- Koszty inwestycji budowlanych – nawet 30% wyższe niż wg wcześniejszych standardów, długi czas zwrotu inwestycji (35–40 lat).
- Obciążenie miast i gmin – Warszawa oszacowała średni koszt modernizacji lokalu komunalnego na ok. 35 000 PLN.
- Konsekwencje dla energetyki – odejście od kotłów gazowych w kontekście dużych inwestycji w infrastrukturę gazową.
6. Podsumowanie
Nowelizacja dyrektywy EPBD:
- zakłada pełną dekarbonizację budynków w UE do 2050 r.,
- wprowadza rygorystyczne terminy i sankcje,
- stanowi poważne obciążenie finansowe dla gospodarstw domowych, szczególnie mniej zamożnych,
- ograniczy dostęp do kredytów hipotecznych dla budynków niespełniających norm,
- może negatywnie wpłynąć na rynek mieszkaniowy w Polsce.
Jednocześnie pozytywnym efektem będzie pobudzenie sektora budownictwa i rozwój nowoczesnych technologii energetycznych.
Źródła:
- Dyrektywa 2006/32/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 kwietnia 2006 r.
- Dyrektywa 2010/31/UE
- Projekt nowej EPBD 2021
- „Długoterminowa strategia renowacji budynków” – Rada Ministrów, 2022.
- Raport „Energia 2022” GUS
- Ratajczak W., „Energooszczędność w budownictwie mieszkaniowym”, Rynek instalacyjny 6/2018.
- Łaskawiec K., Żurawski J., „Kontrowersje wokół warunków technicznych”, Izolacje 2/2017.
- Sobczyk-Grygiel S., „Co przyniosą nowe regulacje UE?”, Gospodarka.dziennik.pl, 2023.
- Prajsnar A., „Nowa dyrektywa budynkowa UE – kosztowna dla Polski”, Forsal, 2023.
- Centralny Rejestr Charakterystyki Energetycznej Budynków.
- Uchwała Rady m.st. Warszawy nr LXXX/2648/2023.
- Projekt EPBD – dopuszczenie kotłów certyfikowanych do paliw odnawialnych.